Kiest de overheid willens en weten

voor een 'verouderd' communicatiesysteem?

In het maartnummer van 'de Politie' stond een kritisch artikel over de ontwikkelingen binnen C2000, het project dat moet leiden tot een communicatienetwerk van afgeschermde digitale verbindingen voor de publieke hulpdiensten. Op grond van door de NPB verzamelde informatie werd daarin geconcludeerd dat het gekozen systeem TETRA een aantal praktische tekortkomingen kende, waarvan het nog maar de vraag was of ze zouden (kunnen) worden opgelost. Voor de NPB een heikel punt: de geconstateerde tekortkomingen vormden aanzienlijke veiligheidsrisico's voor de politieambtenaren die in de toekomst wellicht op het systeem zouden zijn aangewezen. Daarnaast was de NPB bekend dat een ander systeem, genaamd TETRAPOL, in een aantal landen al vlekkeloos draaide.

Stormbal

Na publicatie van onze kritische noten werd bondsvoorzitter Hans van Duijn benaderd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en door de Informatie en Communicatie Technologie Organisatie (ITO) om eens te komen praten. Hier en daar werd zichtbaar de stormbal gehesen; men vond de negatieve publiciteit heel vervelend. In het daaropvolgende gesprek bleken de vertegenwoordigers van BZK en ITO de kritische vragen van de NPB over de technische mogelijkheden van TETRA niet te kunnen ontzenuwen. Inmiddels zijn we een tijdje verder en heeft de NPB zijn oor nog eens te luisteren gelegd bij specialisten in binnen- en buitenland. Specialisten die geen belang hebben bij de keuze voor TETRA of TETRAPOL, maar beide systemen wel van haver tot gort kennen.

PIP

De totale investering van het ministerie van BZK in C2000 beloopt een slordige 1,4 miljard gulden. Voor dat geld mag je iets goeds verwachten. In februari 2001 startte het korps Amsterdam-Amstelland met een proef in een proef (PIP). Op basis van de uitkomsten van dit deelproject zou BZK beslissen of zou worden doorgegaan met het voorbereiden van de invoering van TETRA . In april werd de PIP afgerond. Daaraan voorafgaand zou NPB-voorzitter Van Duijn langskomen om met eigen ogen te zien hoe het werken met TETRA in de Amsterdamse praktijk uitpakte; het verloop van de CAO-onderhandelingen zorgde er helaas voor dat hij die afspraak moest afzeggen.

Drielandenproef

Na het beëindigen van de PIP verschenen noch in de media noch in de vakliteratuur grote verhalen over het grandioze succes van de proef. Desalniettemin zette BZK zijn handtekening onder een contract over voortzetting van het TETRA-invoeringsproject: in Aken wordt een drielandenproef opgestart om te kijken of ook dat werkt. Het heeft er de schijn van dat TETRA, waarvoor de Nederlandse overheid in 1994 heeft gekozen, het tot elke prijs moet worden: er is nu ook een lobby op gang gebracht om ervoor te zorgen dat Duitsland ook kiest voor TETRA. Die kans is niet zo groot. Tot de landen die gekozen hebben voor TETRAPOL behoren – naast Spanje en Mexico – ook Frankrijk, Zwitserland en Tsjechië. Zoals het er nu naar uitziet zullen de Duitse deelstaten die aan deze laatste drie landen grenzen, ter bevordering van de onderlinge samenwerking de voorkeur geven aan TETRAPOL. Vervolgens komt er – dat ligt tamelijk voor de hand – druk van de bondsregering om in alle deelstaten hetzelfde systeem in te voeren. Ondanks de deelname aan de drielandenproef van Nordrhein-Westfalen – een deelstaat die wat samenwerking op opsporingsgebied betreft meer op Nederland gericht is dan op de andere Duitse deelstaten – moet de proef dus wel zeer glansrijk verlopen om in Duitsland de neuzen richting TETRA te krijgen.

Verouderde technologie

Volgens de specialisten met wie de NPB heeft gesproken, is de kans op een dergelijk glansrijk verloop echter niet zo groot; technisch zal TETRA het niet zo ver kunnen brengen als TETRAPOL. Laten we eerst eens kijken naar Dolphin – de organisatie die blijvend de deskundigheid moet hebben om de hele boel te laten werken. Inmiddels heeft zij in vier Europese landen uitstel van betaling gevraagd. Lijkt ons niet zo'n goed teken, om het maar eens zachtjes uit te drukken. Daarnaast heeft de fabrikant van de TETRA-apparatuur (Motorola) zijn capaciteit gezet op andere afnemers, waardoor de oplossing van technische kwesties inmiddels sterk achterloopt. Op de politievakbeurs in Den Haag zagen we TETRA-handsets in de categorie 'verouderd' met een prijs van circa ƒ 3.600,--. Ter vergelijking: de actuele handsets van TETRAPOL kosten nog geen ƒ 2.000,-- en zijn bovendien twee keer zo krachtig. Om over de TETRA-basisstations nog maar niet te spreken: ook die zijn veel duurder, terwijl er door het geringere vermogen ongeveer twee keer zoveel moeten worden geplaatst.

Minpunten TETRA

De PIP heeft in ieder geval een aantal 'witte vlekken' laten zien. Het gebruikte aantal zendmasten (of basisstations) leidde niet tot volledige dekking; dat moeten er dus nog meer worden. Allerminst gegarandeerd is de ontvangst in gebouwen, kelders en garages – iets wat juist voor de politie zeer essentieel is. Het probleem van de interferentie en reflectie in gebieden met hoogbouw kan alleen maar opgelost worden door nog meer basisstations neer te zetten. Het wordt daardoor allemaal veel duurder dan gepland. Die 1,4 miljard zal wel niet genoeg blijken.

Als twee collega's naast elkaar lopen en beiden maken gebruik van TETRA, drukt de één de ander uit de ether. Lijkt ons minder prettig. Daarnaast lijkt het probleem met de zogenaamde Direct Mode Operation nog lang niet opgelost. Sterker nog: onafhankelijk van elkaar wijzen specialisten erop dat dat probleem niet KAN worden opgelost. Gevolg: in bepaalde gevallen kunnen collega's niet met elkaar communiceren. Bij TETRAPOL kan dat wel, aangezien dat systeem van meer kanalen gebruik maakt. Tijdens tests met TETRA-apparatuur blijken ook niet alle software-applicaties beschikbaar om alle functionaliteiten te testen. We beginnen ons af te vragen hoe dat komt! In een relatief klein gebied in Amerika haperde TETRA onlangs zodanig, dat de gebruikers maar weer de oude analoge apparatuur uit de kast hebben gehaald. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald?

Minpunten TETRAPOL

De NPB gaat zijn goede contacten met onze Duitse collega's benutten om na te gaan of TETRA inderdaad maar beter de prullenbak in kan. Volgens voorstanders van TETRA werkt TETRAPOL helemaal niet zo goed als wordt beweerd; we hebben ze uitgenodigd ons daarvan voorbeelden aan te reiken.

Het wordt tijd dat de beslissers de ogen opendoen en niet achter een concept blijven aanhollen dat vooralsnog niet lijkt te voldoen. Als TETRA toch wordt ingevoerd zonder dat alle wezenlijke problemen/vragen worden opgelost, heeft Nederland in 2004 een slordige 1,4 miljard geïnvesteerd in een systeem waar we vervolgens zeker voor een jaar of tien aan vastzitten, met alle veiligheidsrisico's van dien. Dat zou toch te gek voor woorden zijn.